Televisie is al tientallen jaren een vast onderdeel van het dagelijks leven. Wat begon als een groot, log apparaat met een klein zwart-witscherm is uitgegroeid tot een flinterdunne scherm met toegang tot honderden zenders en streamingdiensten. De manier waarop mensen kijken is sterk veranderd, maar de buis blijft een centrale plek innemen in veel huishoudens. Dat zegt iets over hoe krachtig dit medium nog steeds is.
Van de eerste uitzending tot de digitale tv
In Nederland begon de reguliere televisie-uitzending in 1951. De eerste beelden waren in zwart-wit en de kijktijd was beperkt. Pas in 1967 kwamen de eerste kleurenuitzendingen. In de decennia daarna groeide het aanbod snel. Er kwamen meer zenders, langere uitzendingen en betere beeldkwaliteit. De komst van de afstandsbediening in de jaren zeventig maakte zappen mogelijk, en dat veranderde het kijkgedrag flink. Mensen hoefden niet meer naar het toestel te lopen om van kanaal te wisselen. Met de opkomst van digitale televisie aan het begin van de jaren tweeduizend verdween de antenne langzaam uit het straatbeeld. Kabel, satelliet en later internet namen het over. De beeldkwaliteit ging omhoog, het aantal kanalen steeg en interactieve functies maakten hun intrede.
Hoe moderne televisietoestellen werken
Een hedendaags toestel doet veel meer dan alleen beelden tonen. Smart-tv’s zijn verbonden met het internet en hebben ingebouwde apps voor streamingdiensten zoals Netflix, Videoland en Disney+. Via een wifi-verbinding kun je series, films en documentaires kijken wanneer het jou uitkomt. Veel schermen ondersteunen 4K-resolutie, wat vier keer zoveel detail geeft als het oudere Full HD-beeld. Nieuwere modellen werken met OLED- of QLED-technologie, waarbij elk beeldpuntje afzonderlijk verlicht wordt. Dit geeft diepere zwartwaarden en levendigere kleuren. Sommige toestellen reageren op spraakopdrachten, zodat je zonder afstandsbediening door het aanbod kunt bladeren. De schermgrootte neemt gemiddeld toe: een toestel van 55 inch is tegenwoordig heel gewoon in een woonkamer.
Het kijkgedrag van Nederlanders in cijfers
Nederlanders kijken gemiddeld zo’n twee tot drie uur per dag naar een scherm thuis. Jongeren kijken steeds minder naar lineaire televisie, waarbij programma’s op een vast tijdstip worden uitgezonden. Zij kiezen vaker voor uitgesteld kijken via een terugkijkdienst of voor content op YouTube en andere platforms. Ouderen houden vaker vast aan het vaste schema van zenders als NPO 1, RTL 4 en SBS6. Grote evenementen trekken nog altijd enorme aantallen kijkers. Een finale van een populair programma of een belangrijke voetbalwedstrijd kan meer dan drie miljoen mensen voor het scherm krijgen. Documentaires en reisprogramma’s doen het ook goed. Zo trok de serie van Ruben Terlou over China jarenlang veel kijkers en liet zien dat informatieve televisie nog steeds een groot publiek bereikt.
Televisie en streaming naast elkaar
Streamingdiensten hebben het aanbod enorm uitgebreid. Waar vroeger een avond televisie betekende dat je nam wat er was, kun je nu kiezen uit duizenden titels. Toch verdwijnt het klassieke omroepmodel niet. Veel mensen vinden het prettig om gewoon aan te zetten en te kijken wat er op dat moment te zien is. Nieuws, talkshows en live sport zijn zaken waarvoor mensen nog steeds afstemmen op een vast kanaal. Omroepen spelen hierop in door ook eigen streamingplatforms te starten, zoals NPO Start. Op die manier proberen zij jong en oud aan zich te binden. Het resultaat is een mediapakket waarbij het toestel in de woonkamer steeds meer een toegangspoort is tot alle vormen van bewegend beeld, van live nieuws tot een serie die al jaren geleden gemaakt werd.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen lineaire televisie en uitgesteld kijken?
Bij lineaire televisie wordt een programma op een vast tijdstip uitgezonden en kijk je live mee. Bij uitgesteld kijken bewaar je het programma of bekijk je het later via een terugkijkdienst van de omroep of aanbieder.
Wat betekent 4K bij een televisietoestel?
4K verwijst naar de beeldresolutie van een scherm. Een 4K-toestel heeft ongeveer 3840 bij 2160 beeldpunten. Dat is vier keer zoveel als Full HD, wat zorgt voor een scherper en gedetailleerder beeld, vooral op grotere schermen.
Hoeveel watt verbruikt een moderne televisie gemiddeld?
Een gemiddeld modern toestel verbruikt tussen de 50 en 150 watt per uur, afhankelijk van de schermgrootte en het type paneel. OLED-schermen verbruiken iets meer dan LCD-schermen bij lichte beelden, maar minder bij donkere beelden.
Kan een smart-tv werken zonder internetverbinding?
Een smart-tv kan ook zonder internet gewoon lineaire zenders ontvangen via de kabel of antenne. De ingebouwde apps en streamingdiensten werken dan niet, maar het toestel zelf functioneert nog wel als gewone ontvanger.
